Je hebt vast weleens een horloge omgedraaid en op de achterkant "50m" of "5 ATM" zien staan. Logisch dat je denkt: dit ding kan tegen een stootje in het water. Toch is dat precies waar veel horlogebezitters op stuk lopen, want die cijfers zeggen minder dan je zou hopen. Elk jaar belanden er horloges bij de horlogemaker met beslagen glas of roestige binnenkant, terwijl de eigenaar zwoer dat het "waterdicht" was.
Het probleem zit niet in het horloge, maar in hoe die waterdichtheidscijfers tot stand komen en hoe wij ze lezen. Tijd om dat recht te zetten.
Wat die ATM-waarde eigenlijk meet
ATM staat voor atmosfeer, een drukeenheid. Een horloge met een classificatie van 3 ATM is getest tegen een statische waterdruk die overeenkomt met 30 meter diepte. Belangrijk woord: statisch. De fabrikant legt het horloge stilstaand onder een drukmeter, niet aan een pols die zwemslagen maakt of van een duikplank springt.
In de praktijk zorgen beweging, temperatuurschommelingen en de kracht waarmee water tegen je pols slaat voor pieken die veel hoger liggen dan de labomstandigheden. Daarom geldt bij elke ATM-classificatie een flinke veiligheidsmarge, en die marge is precies waar de verwarring ontstaat.
Zo lees je de cijfers in de praktijk
Een paar vuistregels die horlogemakers zelf hanteren:
- 3 ATM / 30 meter: bestand tegen regen, spatwater en handen wassen. Niet geschikt om mee te douchen of te zwemmen.
- 5 ATM / 50 meter: douchen kan meestal, kort zwemmen in rustig water ook, maar duiken of snorkelen niet. Bij deze klasse maakt het merk van de kroon een groot verschil.
- 10 ATM / 100 meter: geschikt voor zwemmen, ook in zee, en lichte watersport zoals suppen of surfen.
- 20 ATM / 200 meter en hoger: pas hier spreken merken van echte duikhorloges, vaak met een aparte duikcertificering zoals ISO 6425.
Twijfel je over de conditie van je huidige horloge? Lees ook ons overzicht van de meest voorkomende schades aan horloges, want vochtschade staat daar met stip op één.
De kroon is de zwakke schakel, niet de kast
Bijna elk waterschadegeval dat een horlogemaker onder ogen krijgt, komt niet door een lekkende kast maar door een kroon die niet goed dicht zat. Bij horloges met een schroefkroon moet je die letterlijk vastdraaien tot je weerstand voelt. Vergeet je dat na het instellen van de datum, dan is elke ATM-waarde ineens irrelevant, want er zit een open gat in de afdichting van je horloge.
Ook de knopjes van een chronograaf zijn kwetsbaar. Bij veel modellen mag je die onder water juist niét indrukken, ook al is het horloge zelf tot 100 meter waterdicht. Check daarom altijd de handleiding van je specifieke model voordat je met chronograaf-knoppen speelt tijdens het zwemmen.
Waarom rubberen afdichtingen slijten en wat dat betekent
De waterdichtheid van een horloge hangt grotendeels af van kleine rubberen ringen, de zogeheten O-ringen, rondom de kroon, de kast en het glas. Rubber veroudert, zeker onder invloed van zon, zeewater en zonnebrandcrème. Een horloge dat drie jaar geleden nog prima 100 meter aankon, kan nu al moeite hebben met een simpele regenbui.
Daarom raden merken als Rolex en Omega aan om de waterdichtheid elke één tot twee jaar te laten controleren, los van een volledige revisie. Dat controlemoment kun je vaak combineren met een servicebeurt. Wil je weten hoe vaak zo'n complete revisie eigenlijk nodig is? In dit artikel lees je precies wanneer je mechanisch horloge aan de beurt is.
Wat je vandaag al kunt aanpassen
Een paar gewoontes maken meteen verschil. Draai kroon en knopjes altijd volledig dicht vóór je het water in gaat, spoel je horloge na een duik in zee af met zoet water om zout en zand kwijt te raken, en stel de tijd of datum nooit in terwijl je horloge nat is of net uit het water komt. Vermijd bovendien extreem heet water, want de temperatuurschok kan afdichtingen laten uitzetten en krimpen op een manier waar ze niet tegen bestand zijn.
En vergeet niet dat de bandkeuze meespeelt bij hoe je horloge de blootstelling aan water doorstaat. Een leren band verdraagt water veel slechter dan staal of rubber, wat je bandkeuze direct beïnvloedt als je vaak in en uit het water gaat. Meer over dat onderwerp lees je in ons artikel over materiaalkeuze bij horlogebanden.
Twijfel je, laat het checken voordat je springt
De vuistregel die elke onafhankelijke horlogemaker je zal geven: bij twijfel, niet zwemmen. Een druktest bij een horlogemaker kost weinig en voorkomt een dure revisie achteraf. Zeker bij oudere horloges, tweedehands aankopen of exemplaren die je al jaren niet meer hebt laten controleren, is die test de moeite waard voordat je aan de vakantie of het zwembad begint.
Waterdichtheid is dus geen vast label dat voor altijd geldt, het is een eigenschap die slijt en die je actief moet onderhouden. Wie dat begrijpt, voorkomt de meeste schade voordat die ontstaat. Zie Wikipedia over waterdichtheid voor meer achtergrond over hoe drukbestendigheid technisch wordt getest.